دوقدم مانده به صبح: نیاز به نظریه‌پردازی

گفتگوی «شهرام یزدانی» با «حسین کچویان» پیرامون کرسی‌های نقد و نظریه‌پردازی در برنامهٔ تلویزیونی «دوقدم مانده به صبح» از شبکهٔ چهار سیما را در ادامه مشاهده می‌فرمایید. در این گفتگو کچویان با نفی رویکرد هویت‌گرایانه در نقد نظریه‌های اجتماعی از نیاز به مباحث اثباتی در کنار نقد سخن می‌گوید.

فایل صوتی این گفتگو نیز به‌زودی در دسترس قرار خواهد گرفت.

بخش اول:

بخش دوم:

مصاحبهٔ روزنامهٔ قدس دربارهٔ انقلاب فرهنگی

روزنامهٔ قدس در دی‌ماه ۱۳۸۷ مصاحبه‌ای را با حسین کچویان دربارهٔ انقلاب فرهنگی و وظایف شورای‌عالی انقلاب فرهنگی انجام داده است. ظاهراً این مصاحبه هنوز از جانب روزنامه منتشر نشده است. در ادامه متن آن‌را از نظر می‌گذرانید.

حسین کچویان عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی در خصوص عملکرد شورا و انتقاداتی که به آن وارد است، تصریح می‌کند: شورای عالی انقلاب فرهنگی بر مبنای احکام اولیه امام راحل (ره) دو هدف به طور مشخص دارد اولا تحول در نظام دانشگاهی و ثانیا تغییر و تحول در نظام آموزش و پرورش.

وی ادامه می‌دهد: البته بنا به دلایلی توقع دیگری از شورای انقلاب فرهنگی می‌رفت به این معنا که معمولا کسی توجه نداشت که شورا این دو هدف خاص را دارد بلکه هدفی را که همه از انقلاب متوقعند از شورای عالی انقلاب فرهنگی متوقع بودند. زیرا انقلاب ما فرهنگی بود و قرار بود که کل نظام اجتماعی ما به اقتضای این اهداف فرهنگی انقلاب متحول شود اما زمانی که این اتفاق نیفتاد نوعی ارزیابی‌های منفی در مورد شورای عالی انقلاب فرهنگی صورت گرفت، خصوصا اگر توجه کنید انتقادات بعدی، ناظر به موضوعات فرهنگ عمومی و مهندسی فرهنگی است که مستقیما به مسئله دانشگاهها مربوط نمی‌شود و در رابطه با فرهنگ و گستره عمومی است.

ادامه مطلب »

عبور از خط: نقد کتاب «نظریه‌های جهانی‌شدن»

چهارمین نشست از سلسله نشست‌های «عبور از خط» که بسیج دانشجویی دانشکدهٔ علوم اجتماعی دانشگاه علامه طباطبایی، برگزارکنندهٔ آن است، در تاریخ ۳۰ آذر ۸۷ برگزار شد. گزارش این نشست را به‌نقل از خبرآنلاین مشاهده می‌کنید.

ابوالفضل اقبالی: چهارمین نشست از سلسله نشست‌های «عبور از خط» روز گذشته در دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه علامه طباطبائی برگزار شد. در این نشست که با موضوع معرفی و نقد کتاب «نظریه‌های جهانی شدن، پیامدهای چالش فرهنگ و دین» نوشته دکتر حسین کچویان برگزار می‌شد، دکتر علیرضا شجاعی زند استاد جامعه‌شناسی دانشگاه تربیت مدرس و دکتر سلیمی عضو هیأت علمی دانشگاه علامه طباطبائی به همراه مؤلف کتاب حضور داشتند.

در ابتدای جلسه دکتر کچویان به ارائه خلاصه‌ای از محتوای کتاب و توضیحاتی راجع به دیدگاه خود در کتاب مذکور پرداخته و سپس دکتر سلیمی دیدگاه‌های خود را راجع به تحلیل‌های دکتر کچویان در این کتاب مطرح کرد.

ادامه مطلب »

عمیقترین لایهٔ هویتی، هویت‌های ارزشی و تاریخی است

ما برای اینکه مفهوم هویت را بفهمیم اول باید مفهومی به نام «خود» و بعد از آن مفهوم «هویت» را توضیح دهیم. به همین هم باید توجه داشته باشیم که مفهوم هویت هم همانطوری که در علوم اجتماعی و مباحث اجتماعی امروزمان مطرح است، همانی نیست که به طور معمول در داخل متون سنتی، فرهنگی، فلسفی و عرفانی ما وجود دارد، البته بی‌ربط با آن نیست و بحث هویت در داخل عرفان، فلسفه  هم مطرح هست. تأکید این مفهوم جدید (هویت) بر این است که روند رفتارهای اجتماعی انسان و اجتماعات را توضیح دهد. درحالی که آن مفهوم قبلی بیشتذ کارکردهای فلسفی و الهیاتی داشته است.
انسان برخلاف تمام موجودات دیگری چیزی به نام «خود» دارد که در فقدان این «خود»، عمل انسانی ممکن نیست، یعنی اگر «خود» آدمیزاد را از او بگیریم، او به چوب، سنگ و سایر هستی‌های عالم تبدیل می‌شود که به صورت مکانیکی و یا خودبه‌خودی و یا به شکل‌های واحد و ثابت عمل می‌کنند.
ما یک ویژگی به نام «خود» داریم که ما برای هر عملی باید به آن رجوع کنیم و اصطلاحاً ما همیشه این قابلیت را داریم که با خودمان صحبت کنیم و حدیث نفس بکنیم. این حدیث نفس کردن فقط در اخلاق و یا مقولاتی شبیه به این اهمیت ندارد. حدیث نفس در اخلاق یک قسمت و وجه از قابلیتی است که در انسان وجود دارد که دائماً برای عمل خود مجبور است که به این خود رجوع کند.
شما مثلاً فرض کنید که برای اینکه اهمیت این مفهوم خود داشتن روشن شود یک مثالی را از جهان حیوانات می‌زنم، با اینکه در جهان حیوانات نسبت‌ها و مشابهت‌هایی وجود دارد اما تفاوت ها و تمایزات کاملاً برجسته است. شما اگر یک حیوانی را در مسیری قرار دهید، در داخل مسیر با آزمایشاتی که انجام می‌دهید و با محرک‌های مختلفی که اطراف او قرار می دهید، اگر حیوانات به طور معمول از یک نوع باشند، به محرک‌هایی وارد شده به شکل واحدی پاسخ می‌دهند. چون رویه عمل حیوان، یک رویه‌ی مکانیکی است. اما اگر انسانی را در این مسیر قرارگیرد و قرار باشد که در این مسیر حرکت کند و همان محرک‌های ثابت را به او وارد شود، این انسان میلیاردها نوع رفتار را خواهد داشت به دلیل این که «خود» دارد. چون که هر بار این موجود انسانی قصد  نشان دادن واکنش نسبت به محرک‌های وارده کند، برای نشان دادن واکنش، واسطه‌گری به نام «خود» دارد که بر اساس اینکه آن «خود» چی هست، انواع مختلف واکنش‌ها را نشان می‌دهد. فرض کنید اگر شما به گوش کسی ضربه‌ای بزنید، ممکن است بخندد، آن یکی گریه کند، یکی فرار کند، یکی دست شما را ببوسد و به هیمن صورت رفتارها و واکنش‌های مختلفی را انجام دهند، این تنوع واکنش‌ها از ناحیه‌ی چه چیزی به وجود می‌آید؟ دقیقاً از ناحیه‌ی «خود» است. مثل یک جعبه‌ی تصمیم گیرنده همانند CPU یا یک دستگاه کنترل کننده، محرک را در خودش جذب می‌کند و متناسب با ویژگی‌هایی که دارد عکس‌العمل نشان می‌دهد. ما بدون «خود» آدم نخواهیم بود یعنی بدون داشتن این واسطه‌ای که در هر مقطعی که به ما یک محرک وارد می‌شود وارد عمل می‌شود و با تناسب به ویژگی‌های خودش و محرک پاسخ می‌دهد.

ادامه مطلب »

سیاست گداپرور و سیاست گداساز

دکتر «حسین کچویان»، در حاشیهٔ نمایشگاه مطبوعات در خصوص اظهارات اخیر آقای «هاشمی رفسنجانی» که دولت را متهم به گداپروری کرده بود، واکنش نشان داد و بیان این اظهارات را ناشی از نوعی تفاوت مبنایی در دو نوع نگاه سرمایه‌داری و عدالت‌محور در عملکرد آقایان هاشمی و احمدی‌نژاد دانست.

متن کامل به‌نقل از پایگاه خبری رجانیوز بدین شرح است:

آقای هاشمی رفسنجانی اخیراً از آنچه که آن را گداپروری خوانده، انتقاد کرده است، گداپروری و سیاست مقابل آن چیست؟

kachooeian(1) من تصور نمی کنم که این تعبیرات و الفاظ تعبیرات مناسبی برای عرصه عمومی در جامعه اسلامی باشد. چون به این ترتیب، ما مسائل بسیار جدی و مهم را به شکلی مبتذل عامیانه می کنیم. به علاوه اینکه به شکل بدی به آنها رنگ و بوی تبلیغاتی و انتخاباتی می‌دهیم، در نتیجه نمی‌گذاریم مردم مسائل را به درستی فهم کنند و موجب گمراهی می‌شویم. اما اگر بخواهیم به قیاس از این ادبیات استفاده کنیم و بگوییم اشکالات آن را رفع کنیم، باید بکوشیم در عرصه اقتصاد و عرصه سیاست اجتماعی ما ۲ سیاست داریم که از آنها می‌توانیم با تعبیرات استفاده شده، یکی را سیاست گداسازی بنامیم ودیگر را سیاست گداپروری.

ادامه مطلب »

آن‌سوی توسعه: دیانت در خدمت توسعه

395406 همایش «آن‌سوی توسعه» با حضور کچویان، پیروزمند، سبحانی و راهدار، سه‌شنبه ۶ آبان ۸۷ در دانشگاه تهران برگزار شد. سخنرانی کچویان در گزارش روزنامهٔ ایران و خبرگزاری ایسنا گزارش شده است. در ادامه، گزارش آن‌را به‌نقل از ایسنا می‌خوانیم.دکتر حسین کچویان در همایش «آن سوی توسعه» که از سوی انجمن علمی دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران با همکاری بسیج دانشجویی برگزار شد، با موضوع «لفظ مشترک و حقیقت ایدئولوژیک» به سخنرانی پرداخت.به گزارش خبرنگار گروه تاریخ و اندیشه ایسنا، عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی با تقدیر از برگزاری این همایش اظهار کرد: در جهانی که توسعه همیشه تقدیر می‌شده و مانند یک بت در عمل و رفتار در سطح اجتماعی و فردی پرستیده می‌شده است، سخن از آن سوی توسعه نیازمند شهامت عملی و واقعیت‌های نظری است و خوشبختانه در کشور ما قابلیت‌های آن مهیا می‌شود.وی با تاکید بر اهمیت شهرت و دشواری جدایی از آن در زندگی مدرن گفت: در جهان انسانی، فکر و اندیشه و عمل سیاسی از آن جایی که مشهور است پذیرفته می‌شود. جدا شدن از مشهورات کار سختی است و لازمه زندگی معمول است و مشهورات جزئی از زندگی‌اند. آن سوی توسعه جا در تفکر نظری جهان دارد. ادامه مطلب »

ضرورت تاریخی ظهور فردید

kachooyan-fardid همایش «آنان که می‌اندیشیدند»، با موضوع آراء و افکار سید احمد فردید برگزار شد. در ادامه گزارش خبرگزاری فارس از سخنرانی کچویان را در تاریخ ۳۰ مهر ۸۷ مشاهده می‌کنید.

حسین کچویان استاد جامعه‌شناسی دانشگاه تهران در همایش «آنان که می‌اندیشند» که درباره سیداحمد فردید برگزار شد، به صحبت درباره «شرایط امکانی ظهور فردید» پرداخت.

وی گفت: بخش مهمی از منازعات سیاسی در قلمرو معرفت‌شناسی رخ می‌دهد و در این جریان است که آدم‌ها فهم خود را تثبیت می‌کنند و اگر بتوانند در حوزه معرفت‌شناسی توفیق یابند، برنده این منازعه خواهند بود.

ادامه مطلب »