۱۳۸۸-۰۵-۲۸
به گزارش خبرنگار سیاسی خبرگزاری فارس، حسین کچویان عضو شورایعالی انقلاب فرهنگی پیش از ظهر امروز [۲۸ مرداد ۱۳۸۸] در پانزدهمین نشست آموزشی اتحادیه جامعه اسلامی دانشجویان که در دانشکده علوم حدیث شهرری برگزار شد، ظهور و بروز تمدنهای جدید را مستلزم چالش با تمدنهای جدید دانست و اظهار داشت: همواره وضعیت تمدنهای موجود و جاری در شکلگیری و ساختار تمدنهای در حال ظهور تعیین کننده بودهاست.
وی با اشاره به ظهور تمدنهای بزرگ ایران و روم در تمدن اسلام افزود: تنها تمدنی که به عنوان خطر جدی برای غرب محسوب شده و چالشهای اساسی برای آن ایجاد کرده تمدن اسلام بود.
عضو شورایعالی انقلاب فرهنگی تقابلهای موجود در دنیا را صرفا سیاسی دانست و گفت: در این شرایط تقابلهایی که در دنیا مشاهده میکنیم تقابل تمدنی نیست و هیچ کدام از این عوارض ظرفیت تبدیل شدن به چالش تمدنی را ندارند و تنها اسلام است که به عنوان چالش جدی به تمدن غرب ظهور و بروز یافتهاست.
کچویان با بیان اینکه در دنیای غرب تنها جایگزینی تمدنی صورت میگیرد، خاطرنشان کرد: تمدن غرب ابتدا در دست فرانسویها بود و بعد از آن انگلیسیها قدرت را به دست گرفتند و اکنون نیز آمریکا به قطب قدرت غرب تبدیل شدهاست اما هیچ کدام از این موارد تفاوتی با هم نداشته و همگی در یک مسیر هستند.
ادامه مطلب »
برچسب: انتخابات، تمدن اسلامی، قتلهای زنجیرهای، ولایت فقیه
تحت دسته سخنرانیها | نظر (۲)
۱۳۸۸-۰۳-۲۴
متنی که در ادامه میآید، گزارش سخنرانی حسین کچویان در همایش «آوینی: متفکر گذار» است که به قلم ولیالله عباسی نگاشته شده است.
اولین سخنران همایش آوینی متفکر دوران گذار، حسین کچویان بود. وی سخنرانی خود با موضوع شانیت تاریخی اجتماعی شهید آوینی را با طرح بحثی درباره نامگذاری این همایش آغاز نمود. او گفت: عنوانی که برای این همایش انتخاب شده، ابهام و سئوال درباره آوینی ایجاد میکند، چرا که متفکر دوران گذار بودن در بقیه اندیشمندان و افرادی که در نهادهای اجتماعی تأثیر داشتند نیز مطرح است.
او این پرسش را مطرح کرد که «جنس شهید آوینی از چه جنسی بود مثلاً از جنس فیلسوفان بود یا هنرمندان یا فعالین سیاسی و عالمان و یا غیر از اینها». کچویان گفت: شهید آوینی برای برخی، شخصیتی بزرگ و تأثیرگذار است و او را دستنیافتنی میدانند و در مقابل، گروهی از اشخاص هستند که چنین عقیدهای ندارند و تأثیرات و ویژگیهای منحصر به فرد او را بر عرصه هنری انکار میکنند.
کچویان افزود: با توجه به آثار این اندیشمند، در واقع آوینی دارای دو شأنیت متفاوت است که یکی کار سینمایی او مثل روایت فتح است و دیگری دستنوشتههایی است که میتوان از طریق این دو اثر، آوینی را معرفی کرد. این استاد دانشگاه تهران با بیان اینکه جنگ تحمیلی یکی از عجیبترین رخدادهای دنیا به حساب میآید و هیچکس نتوانسته آن را به زیبایی نشان دهد، افزود: اما روایت فتح شهید آوینی بالاترین افق در نشان دادن جنگ و دفاع مقدس است. کچویان تصریح کرد: آوینی در معنای معمول آن یک متفکر نیست، بلکه به اعتقاد من یک هنرمند با ذوق هنری بالاست که گزین گویههای درخور تأملی را نوشتهاست.
او ادامه داد: آوینی را به جای آنکه یک متفکر بدانیم باید شخصی با یک بصیرت بالا دانست که اتفاقات بزرگی را حس کرده و آن را به شکل گزین گویهها درآوردهاست. دکتر کجوئیان در ادامه گفت: یک موضوعی که همیشه برای من مطرح بود این است که انقلاب اسلامی بنا به ماهیت و ویژگیهایش در هیچ عرصهای آدمها ی مناسب و مقتضی خودش را ایجاد نکرده… این یک مقدار به فضای تاریخی برمی گردد و یک مقدار هم به ظهور و بروز خیلی غیر عادی انقلاب.
ادامه مطلب »
برچسب: آوینی، دفاع مقدس، هنر
تحت دسته سخنرانیها | نظر (۰)
۱۳۸۸-۰۳-۱۰
چندی پیش حسین کچویان سخنرانیای در جمع بسیج دانشجویی دانشگاه امیرکبیر در قم داشت. موضوع این سخنرانی اسلام و مدرنیته و در قلمرو توسعه است. در ادامه متن پیاده شدهٔ این سخنرانی را مشاهده میکنید.
با تسلیت ایام فاطمیه و ابراز خشنودی از اینکه خدمتتان هستم، بحث خودمان را در موضوع تقابل اسلام و مدرنیته در قلمرو توسعه آغاز میکنیم. مسئلهٔ رابطه بین مدرنیته و اسلام، مسئلهای جدید نیست. از زمان شکل گیری این تحول تاریخی در غرب که بعدها به مدرنیته مشهور شد، مواجههٔ مسلمین با این رابطه به صورتهای مختلفی شکل گرفت. از سال ۱۲۸۵ هجری قمری یا ۱۳۲۴ هجری شمسی یعنی صد و چند سال است که این بحث و جود دارد. به لحاظ نوع مواجهه و جواب و پاسخ، رابطهٔ بین مدرنیته و اسلام شکلهای مختلف گرفتهاست. و اکنون به عنوان «تقابل» مطرح شدهاست ولی در بدو امر اینگونه نبوده و این محصول بصیرت ۱۵۰ سالهاست. البته اینگونه نبودهاست که کسی در تاریخ چنین درکی نداشته باشد، اما درک غالب متفکرین نبودهاست، زیرا ممکن است فردی قول شاذ و یا حرف نادری داشته باشد، اما شکل قابل فهم رابطهٔ بین مدرنیته و اسلام این نبودهاست. به صورت عمومی، این پاسخ یکی از مجموعه پاسخهاست که تازه در این مقطع در حال غلبه پیدا کردن است؛ و هنوز هم غلبه پیدا نکردهاست و این هم یکی از ثمرات انقلاب اسلامی است.
گفتیم رابطهٔ بین مدرنیته و اسلام موضوعات و پاسخهای مختلفی داشتهاست و قلمروهای مختلفی گرفتهاست و درک رابطه اسلام و مدرنیته در قلمرو توسعهگرایی از متأخرترین موضوعات آن است. شاید یکی از ابتداییترین نزاعهای مطرح شده علم باشد. دیگر نزاعها سیاست مدرن در حفظ پارلمان و مشروطه و رابطهٔ بین اسلام با آزادی به معنای غربی (آنجایی که مدرنیته در آن شکل گرفته) است. مثلاً رابطهٔ اسلام با قانون چیست؟ آیا قانون همان شرع است؟! در زبان عربی به خصوص کم و بیش قانون به شرع ترجمه شده است، و نظامِ مشروع یعنی نظامی که قانون داشته باشد. توسعه نسبت به اینها، از بحثهای اخیر است و متأخرتر بر توسعه، بحثهای دموکراسی در قلمروی جدید است، که بحث شده است؛ و کلّ مواجههٔ اسلام با مدرنیته را در این زمینههای مختلف میپوشاند. دقیقاً همین نزاع در متن مدرنیته و در غرب نیز وجود داشتهاست. در غرب بحث رابطه کلی یا تقابل مسیحیت مطرح شدهاست. همانطور که در مقطعی رابطهٔ اسلام با سرمایهداری مطرح شد، عیناً در غرب هم همین سؤال مطرح شدهاست. هر چند که مسیحیت شرع تفصیل یافتهای نداشت و از یهودیت شرع خود را میگرفت و در زمینههایی بالاخص موضوع ربا یک حکم عمومی داشتند. یکی از منازعات در این موضوع بود که سرمایهداری یا مجاز داشتن ربا در متن تمدن غربی شکل گرفت. در آن وقت این بحث شکل گرفت که ربا مجاز است یا نیست؟
ادامه مطلب »
برچسب: توسعه، تجدد، غرب، اسلام و مدرنیته، دانشگاه امیرکبیر
تحت دسته سخنرانیها | نظر (۱)
۱۳۸۸-۰۲-۱۱
متنی که در ادامه میآید گفتگویی است از طرف مجلهٔ زمانه با حسین کچویان پیرامون هویت. پرسشهای زمانه با یک دایرهٔ توپر مشخص شده است.
شاید بتوان گفت که هیچ علمی به اندازهٔ جامعهشناسی در حوزهٔ هویت، تحقیقاتی ارائه نداده باشد؛ زیرا بیش از سایر علوم درگیر در بحث هویت، مانند الهیات، فلسفه، روانشناسی، سیاست و حقوق، به جنبههای عینی و کاربردی آن توجه میکند.
بحث هویت در عموم شاخههای دانش، از منظر بایستگی و شایستگی مطرح میشود و در نهایت به ما میگوید که هویت فردی، جمعی یا ملّی ما چگونه باید باشد، امّا در حوزهٔ علوم اجتماعی بودگی و هستندگیِ هویت، اوّلین اهمیت را دارد. برای گفتوگو دربارهٔ چگونهبودنِ هویت ملّی ما ایرانیان، به سراغ دکتر حسین کچویان، رئیس گروه جامعهشناسی دانشگاه تهران و عضو محترم شورای عالی انقلاب فرهنگی، آمدیم تا بحث هویت را در لابهلای مطالعات علوم اجتماعی پرسوجو کنیم.
توجه شما خوانندگان محترم را به متن نوشتاری این گفتوگو جلب مینماییم.
● جناب دکتر کچویان، اگر موافق باشید، بحث هویت را با پرسشی در مورد تعریف هویت از منظر علوم اجتماعی آغاز کنیم و این نکته که اساساً، هویت موضوع کدام علم شناخته میشود؟
هویت مفهومی است که طی سی، چهل سال گذشته در ادبیات علمی جهان مطرح شده و رواج پیدا کردهاست. البته این مفهوم قبلاً در حوزههای فلسفه و منطق هم با عنوان «هویت» و هم بدون آن، مطرح بوده و به کار رفتهاست ولی کاربرد اخیرش، دقیقاً جنبهٔ اجتماعی دارد؛ یعنی کاربردهای قبلی جنبهٔ الهیاتی، فلسفی، متافیزیکی، منطقی، عرفانی داشته، اما در دورهٔ متأخر، با تحولاتی که در حوزههای علوم اجتماعی رخ داده، این مفهوم به عنوان اصطلاحی مطرح شدهاست که میتواند برای توضیح بعضی از رفتارها یا تحولات اجتماعی جدید به کار رود. درحالحاضر این مفهوم، خاص یک حوزه نیست و در بسیاری از علوم کاربرد دارد؛ از جمله در روانشناسی اجتماعی، انسانشناسی، جامعهشناسی، حوزهٔ انتشارات فرهنگی و….
هویت معنایی است که در مقابل پرسش از چیستی یک شیء یا انسان بیان میشود. در این تعریف، معنای این واژه به مفهوم ماهیت بسیار نزدیک است. هویت در عرصهٔ فردی هم کاربرد دارد، اما در اینجا بهطور خاص عنوان بحثی در مورد انسان اجتماعی است و میکوشد رفتارهای اجتماعی انسان را توضیح دهد. از این منظر، هویت اجتماعی وجه مشترک عامی است که در پاسخهای افراد یک جامعه یا جمع به پرسش از هویت و کیستی آنها وجود دارد، مثلاً زمانی که از عدهای بپرسیم که شما چه یا که هستید، آنها ویژگیهای خودشان را بهعنوان ویژگیهای مشترکی که آن گروه را میسازد بیان میکنند و این هویت آن گروهاست. به عبارت دیگر، هویت اجتماعی آن خصایص و ویژگیهای مشترکی است که یک گروه دارد و براساس آنها، خود را تعریف میکند. به همین جهت انواع هویتهای اجتماعی وجود دارد؛ از جمله هویت جهانی، که از انسان جهانی و مشترکات آنها صحبت میکند؛ هویت اسلامی، که مربوط به ویژگیهای مشترک مسلمانان است؛ هویت شیعی، یعنی خصوصیات مشترک مسلمان شیعی. حال میتوان باز این مجموعهٔ هویتی را خُردتر کرد و به طور مثال از هویت زنان مسلمان شیعی صحبت کرد و اینکه چه ویژگیها و خصوصیاتی دارند. ازآنجاکه انسانها در مناطق مختلفی زندگی میکنند، از نظر محدودهٔ جغرافیایی هم ممکن است با هم تمایزاتی داشته باشند. در این صورت، حتی میتوان از هویت زن شیعی در منطقهٔ شمال یا جنوب یا هر جای دیگر و خصوصیات متفاوت آنها صحبت کرد. در اینجا پرسش از هویت، ممکن است دو پاسخ داشته باشد: یکی پاسخ هنجاری و تجویزی و دیگری پاسخ بالفعل و محقق؛ یعنی زمانی ممکن است مثلاً از هویت کنونی زن شیعی ایرانی یا لبنانی سؤال شود و زمانی دیگر از اینکه این هویت چه باید باشد. تجویزی یعنی آنچه فکر میکنیم که یک زن شیعیِ ایرانی باید باشد، ولی محقق یا بالفعل آن ویژگیهایی است که در حال حاضر زنان شیعه در ایران دارند.
ادامه مطلب »
برچسب: ، هویت، هویت ملی
تحت دسته مصاحبهها | نظر (۰)
۱۳۸۸-۰۱-۱۹
سایت قلم – حامی میرحسین موسوی – گفتگویی را با کچویان پیرامون انتخابات پیشرو انجام داده است. متن این گفتگو را بهنقل از این سایت در ادامه مشاهده میکنید.
قلم - تحلیل رفتار انتخاباتی مردم ایران، به دلیل شرایط خاص اجتماعی ما پیچیده است.
دکتر حسین کچویان، با اشاره به این نکته که جامعه ایران جامعهای درحال شدن است، رفتار رأی دهندگان و جریانهای مختلف اجتماعی را، شناور خواند.
عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی در گفت و گو با «قلم»، خاطر نشان کرد: پیچیدگی مسئله انتخابات در ایران تا حدودی معلول وضعیت تثبیت نیافته و برزخی جامعهٔ ماست و تا رسیدن به یک مرحلهٔ ثابت، ادامه خواهد داشت.
وی ادامه داد: همه جوامع در حال دگرگونیاند، اما تفاوت در این است که در غرب طی فرایندهای بلندمدت، ابعاد مختلف نظم اجتماعی کریستالیزه شده است؛ لذا جنبه های گوناگون نهادی و رفتاری ثبات و تعین پیدا کرده و رفتار مردم به این سبب قابل پیش بینی شده است؛ اما ما در ایران این مرحله را تجربه نکردهایم ولی در حال رسیدن به نقطهای مطلوب هستیم.
ادامه مطلب »
برچسب: انتخابات، جامعه ایران، رفتار انتخاباتی، میرحسین موسوی
تحت دسته مصاحبهها | نظر (۰)
۱۳۸۸-۰۱-۹
حسین کچویان و احمد رهدار در بهمن ۱۳۸۷ سخنرانی و گفتگویی پیرامون انقلاب اسلامی و نقش نیروهای اجتماعی در آن داشتند. این برنامه تحت عنوان «انقلاب اسلامی: تلاش مردم یا درایت نخبگان» توسط دفتر گفتمان انقلاب اسلامی در مجموعه فرهنگی اسوه برگزار شد.
در ادامه فیلم کامل و فایل صوتی سخنرانی این برنامه را مشاهده میکنید.
سخنرانی کچویان - بخش اول
سخنرانی کچویان - بخش دوم
سخنرانی رهدار - بخش اول
سخنرانی رهدار - بخش دوم
پرسش و پاسخ - بخش اول
پرسش و پاسخ - بخش دوم
سخنرانی حسین کچویان
ادامه مطلب »
برچسب: امام خمینی، انقلاب اسلامی، جامعهشناسی انقلاب، دفتر گفتمان انقلاب اسلامی، رهدار، نخبگان
تحت دسته سخنرانیها, همایشها | نظر (۰)
۱۳۸۷-۱۲-۱۴
کانون اندیشه جوان، بهتازگی گفتگویی با حسین کچویان پیرامون انقلاب اسلامی ایران انجام داده و در دو بخش (بخش اول، بخش دوم) منتشر کرده است. در ادامه متن کامل این گفتگو را از نظر میگذرانید.
(س) به نظر می رسد که انقلاب اسلامی ایران، دارای برخی ویژگیها و مختصات است که به این انقلاب تعیّن نظری و تاریخی میبخشد، آیا اینها، ویژگیها و شاخصههای تعیین کنندهای نسبت به حوادث و انقلابهای دیگر در جهان میباشند؟ به عبارت دیگر، آیا انقلاب اسلامی یک حادثه و رخداد اصیل است که نمایان کننده آغاز تاریخ جدیدی برای ما است یا اتفاق عارضی و موقتی است که در روند تحولات تاریخی ایران، عارض جامعه ایرانی شده است؟
(ج) بسم الله الرحمن الرحیم. در این جا اصیل بودن دو معنا دارد، و این دو معنا با مفهومی که من از مسئله جامعه میفهمم یکی می شود، ولی در مقام سخن گفتن و فهم موضوع، این دو را باید از هم تفکیک کرد. معنای اول این است که وقتی میگوییم یک انقلاب اصیل است که واقعاً انقلاب به معنای واقعیاش روی داده باشد، یعنی در معنای تام و تماماش انقلاب باشد. چون انقلاباتی که در عالم اتفاق میافتد، به لحاظ عمق تغییرات با هم تفاوت دارند، برخی از نوع تغییرات مهم سیاسی میباشند که حتی ممکن است اسمش را هم انقلاب بگذاریم، اما از حیث بعد تغییرات، ظرفیتهای محدودی داشته باشند. و فرضاً به حوزه سیاست محدود شود، مانند بعضی از اتفاقات نظیر کودتا که فقط افراد، در سیاست عوض میشوند، یا این که در سطحی دیگر، رژیمها تغییر مییابند، و نیز برخی مواقع غیر از این که رژیم عوض میشود، ساختار طبقاتی رژیم هم تغییر میکند. این از سطح بالاتری از تغییر و از عمق بیشتری برخوردار است.
ادامه مطلب »
برچسب: امام خمینی، انقلاب اسلامی، جامعهشناسی انقلاب، مشروطه، نظریه، کانون اندیشه جوان
تحت دسته مصاحبهها | نظر (۰)
